Begin van de wandeling: Jl Sedap Malam (Sedep Malemweg) op de hoek van de Jl Walikota Mustajab – Jl Gubeng Pojok (Ondomohenweg).

Rechts: op de hoek.

ILW Surabaya 2a Stadhuis Jaarmarkt Woning van de burgemeesterDe ambtswoning van de Burgemeester (1927, Citroen)

Het was ook na 1916 dat het door de Gemeente aangekochte en in exploitatie genomen terrein Ketabang, groot 100,4 ha voor woningbouw werd opengesteld. Thans is dit terrein bebouwd.
In het wegenplan vallen direct op de breede Canalaan [Jl Kusuma Bangsa] en de Ketabang boulevard [Jl Jaksa Agung Suprapto].
De verlengging van de Canalaan tot het kruispunt Kallianjar-Oendaän Koelon zal nodig blijken. Ketabang wordt, doordat daarop terrein werd gereserveerd voor het Raadhuis, de H.B.S., de Jaarmarkt, de Burgemeesterswoning en de woning van den Marine-commandant meer en meer een middelpunt. [Nieuw Soerabaia, 12] 


Links: Walikota (Raadhuis 1925-‘27, Citroen).


Ga rechtsaf Jl Jimerto (Djimertoweg).
Ga linksaf Jl Wijaya Kusuma (H.B.S. straat).
Rechts: 48 SMA Negeri 3.

ILW Surabaya 2a Stadhuis Jaarmarkt HBS AMSH.B.S. – A.M.S. (1924, Gerber)
Het genoemde ‘gymnasium’ [in Batavia] werd weldra omgezet in een hoogere burgerschool, geheel overeenkomend met Thorbecke’s gelijknamige inrichtingen in Nederland. Andere H.B.S.en volgden in 1875 en 1877 te Soerabaja en Semarang. [Insulinde, 170] [Nieuw Soerabaia, 335-336] 
Na wat onwennigheid in de eerste dagen begin ik al snel Surabaja weer terug te kennen en maak lange tochten te voet. De vroegere gouvernements-HBS (zeer vervallen), waar we prikken tegen de pest haalden, als er weer eens epidemietje op uitbreken stond, via de vroegere Cannalaan (met de Passar Malam, nu THR geheten) naar mijn lagere school.
[Vervoort – Vanonder de koperen ploert, 125] 


Ga linksaf: Jl Pacar (Patjarweg).
Rechts: 17.

ILW Surabaya 2a Stadhuis Jaarmarkt ArmenischeILW Surabaya 2a Stadhuis Jaarmarkt St George kerkDe Armenische St. George-kerk, gelegen aan den Patjarweg op Ketabang. Op 9 October 1927 had de eerste steenlegging plaats van dit godsgebouw, dat ontworpen werd door [H. Estourgie, werkzaam bij] het architectenbureau Fermont Cuypers te Batavia. Ongeveer twee maanden later, n.l. op 11 December 1927 werd de kerk ingewijd door Reverend V.S. Vardan. De kosten van het gebouw en den grond werden betaald uit fondsen, welke in de zeventiger jaren der vorige eeuw waren vermaakt door de Armenische dames, mevrouw Mariam Khatoen Arathoon en haar zuster mej. Thakouhia Manuk.
Tot het gebouwen-complex behoort, behalve kerk en pastorie, de Edgarhall en een school. De hall, welke men te danken heeft aan de gebroeders Edgar, werd in 1927 geopend. Men vindt er een vast tooneel voor schoolfeestjes en voorstellingen. De hall dient ook als bibliotheek en leeszaal. [Nieuw Soerabaia, 38] 


Ga rechtsaf Jl Supranto (Ketabang Boulevard).
Ga rechtsaf Jl Ambengan.
Links: 29 SD Ketabang 1.

ILW Surabaya 2a Stadhuis Jaarmarkt Europese lagere schoolDe Vereeniging tot bevordering van Gereformeerd Onderwijs heeft twee Europeesche lagere scholen: een op Tegalsarie en een aan den Ambanganweg. [Nieuw Soerabaia, 334b] 

Maar het waren Christelijke scholen, omdat h. i. de religieuze en zedelijke grondslag van het Christendom bij het onderwijs niet mocht ontbreken. Kennis en ontwikkeling zonder den rechten grondslag zijn gevaarlijke wapenen; alleen wanneer ze gepaard gaan met de vreeze Gods, brengen ze de maatschappij op beter peil.
Deze scholen werden zoo goed mogelijk ingericht, om te kunnen concurreeren met de onderwijsinrichtingen van het Gouvernement. Maar naast de gewone leervakken werd ook onderwijs gegeven in Bijbelsche geschiedenis. Van eenigen dwang, om Christen te worden, is hierbij echter geen sprake, evenmin als bij de medische Zending. Zonder aarzelen heeft de Geref. Zending de facultatiefstelling van het godsdienstonderwijs aanvaard, d.i. de leerlingen, die dat begeeren, worden van het godsdienstonderwijs vrijgesteld. [Indië, geïllustreerd weekblad, 5, 827] 


Ga terug naar de Jl Supranto en ga rechtsaf.
Rechts: Jl Kemuning (Kemoeningstraat).

Hij wist nog dat we daar in de Kemoeningslaan hadden gewoond en zei dat hij in diezelfde buurt had gewoond, in de Cannalaan. Ik liet niet merken dat hij uit mijn geheugenarchief was gevallen of om de een of andere reden daarin nooit was opgenomen. Hij bleek les te hebben gehad van de vioolleraar die in Soerabaja onze overbuurman was en we vonden een aanrakingspunt in de gedeelde herinnering aan mijn hond die in de voortuin ging zitten huilen van ellende wanneer de lessen begonnen. We hadden opeens veel om over te praten.
[Zikken – Landing op Kalabahi,182-183] 


Ga de 4de straat rechtsaf Taman Kusumabangsa (Cannaplein).

Mijn onwettige vader Willem Nolan was als Indo-Europeaan geboren in Djember en had zijn rechtenstudie in Nederland gevolgd. Als advocaat hield hij kantoor ergens aan het Rozenplein in Soerabaja.
[Birney – Tolk van Java, 87-88] 

Het Rozenplein is de samensteller niet bekend, wel de Rozenstraat, de huidige Jl Telasih. Deze straat ligt in de noordoosthoek van het Taman Kusumbangsa.


Links: Taman Makam Pahlawan.

ILW Surabaya 2a Stadhuis Jaarmarkt Militaire begraafplaatsOp het meest westelijk gelegen gedeelte van het ereveld liggen de strijders die in de gevechten in 1945 zijn omgekomen. Van een groot aantal is de namen niet bekend.
De latere graven zijn de rustplaats van anderen die deel hebben genomen aan de strijd om Surabaya, maar die na de oorlog zijn overleden.

Op Oost-Java kwam het eind oktober [1945] tot grote gevechten in Soerabaja. Een Brits-Indische brigade van ca. drieduizend man landde er op de 25ste, eiste door middel van luchtpamfletten dat de Indonesiërs hun wapens zouden afgeven – drie dagen later braken gevechten uit. Daags daarna, 29 oktober, wisten Soekarno, Hatta en Sjarifoeddin te bereiken dat de wapens rustten. Niet lang! Toen Soekarno op de 31ste in een radiotoespraak op handhaving van de orde aandrong, waren alweer gevechten uitgebroken. Op 9 november arriveerde de Britse zware kruiser ‘Sussex’. De nieuwe Britse commandant stelde opnieuw de eis dat de wapens zouden worden ingeleverd – dat werd opnieuw geweigerd en Soerabaja, waar de Britten troepen ter sterkte van een divisie inzetten, was vervolgens drie weken lang het toneel van bloedige gevechten waarbij de Indonesische strijdgroepen naar schatting zesduizend man verloren. Soerabaja moesten zij prijsgeven maar hun strijdlust was niet gebroken. [Het Koninkrijk der Nederlanden,12, 709-710] 


Recht vooruit: Tech Mall – Taman Hiburan Rakyat (het terrein van de Soerabajasche Jaarmarkt).


Ga rechtsaf Jl Kusuma Bangsa (Cannalaan).

De Cannalaan is een gedeelte van den toekomstigen grooten verkeersweg Wonokromo-Ngagel-Goebengboulevard-Signaalstraat-Cannalaan-Kaliondoweg-Simokerto-Citadelweg naar Oedjoeng of Tandjong Perak; de breede Ketabang Boulevard houdt echter plotseling nabij het Cannaplein op. Deze oplossing is, bekeken uit een verkeersoogpunt en uit een oogpunt van stadsuitbreiding, niet gelukkig. [Nieuw Soerabaia, 12] 


Ga na no 96 linksaf: Jl Ambengan Batu III.

ILW Surabaya 2a Stadhuis Jaarmarkt Jl Ambengan Batu III no 4ILW Surabaya 2a Stadhuis Jaarmarkt Ambengan kaart← meteen rechts, no 4.

Zoo komt het dan ook, dat in de door de Gemeente op Ketabang, grenzend aan de spoorbaan, gestichte kampongs Ambengan en Djimerto slechts weinigen van de oorspronkelijke bewoners van het land Ketabang terug te vinden zijn. In genoemde kampongs bouwde de Gemeente 163 woningen. [Nieuw Soerabaia, 164-165] 

Het stratenplan en de bebouwing van Ketabang-Oost zijn ontworpen door Vistarini.


Ga rechtsaf: Jl Ambengan Tengah.
Ga bij het verlaten van de kampong even rechtsaf en steek de Jl Ambengan over.
Ga rechtdoor: Jl Kanginan (Kanginanweg).
Rechts: nr. 39 en 49.

ILW Surabaya 2a Stadhuis Jaarmarkt KanginanTeneinde de bouwkosten der woningen in dezen tijd van hooge materiaalprijzen en arbeidsloonen zooveel mogelijk te drukken, werden de kleinere [woningen] over het algemeen twee aan twee gekoppeld. De 24 woningen aan den Kanginanweg werden zelfs in geheel aaneengesloten rijen gebouwd. Ook de oppervlakte der vertrekken werd zooveel mogelijk beperkt. Men gaf de voorkeur aan een grooter aantal vertrekken met kleiner oppervlak, vooral ten gerieve van groote gezinnen. [Nieuw Soerabaia, 164] 

Nog redelijk originele woningen zijn te zien op no. 39 en 49.


Laatste waarnemingen zijn gedaan in 2016.

De wandeling in PDF formaat.